UWV PLATFORM VOOR EN DOOR MENSEN MET EEN ARBEIDSONGESCHIKTHEIDSUITKERING
Leo Brederveld geeft tips hoe je families kunt helpen die te maken hebben met nah
Hulp geven en krijgen Blog

Hersenletsel: verborgen leed

Hersenletsel zorgt niet alleen voor veranderingen bij de persoon zelf, ook binnen een gezinssituatie kan het letsel grote impact hebben. Goede steun is daarom belangrijk! 

keer gelezen
17

Leo Brederveld komt door zijn werk al jarenlang in contact met mensen met hersenletsel. Hij vindt het belangrijk dat iedereen snapt wat de gevolgen van hersenletsel kunnen zijn voor een persoon zelf, maar ook voor zijn of haar omgeving. 

‘De gezinsleden zijn er vooral op gericht om een nieuw evenwicht met elkaar te krijgen’

De meeste mensen die een hersenbeschadiging oplopen, gaan na een ziekenhuisopname of revalidatietraject weer snel naar huis. De professionele nazorg is over het algemeen beperkt. Ook is er een grote groep die helemaal niet in beeld komt bij specialisten op het gebied van hersenletsel. Zij worden alleen gezien door de huisarts en eventueel de bedrijfsarts. Bijna iedereen die hersenletsel heeft opgelopen, heeft blijvende klachten: vermoeidheid, verminderde belastbaarheid, geheugenproblemen, ordeningsproblemen, etc. Het is moeilijk te zeggen of deze klachten bij het hersenletsel horen of dat ze een andere oorzaak hebben. Slecht slapen bijvoorbeeld leidt ook tot minder concentratie. Een keer te veel drinken heeft ook gevolgen die in het rijtje passen van gevolgproblematiek bij hersenletsel. Waar ligt de grens? 

Effecten hersenletsel thuis pas merkbaar

De effecten van hersenbeschadiging blijken vaak pas in de thuissituatie. De rol thuis verandert: had bijvoorbeeld de persoon als taak de financiën te regelen, dan kan dat opeens niet meer mogelijk zijn. De verhoudingen met de gezinsleden veranderen. Partners zijn niet meer gelijkwaardig en daarbij moet de partner - die inmiddels de functie van ‘mantelzorger’ heeft gekregen - vaak taken overnemen. De ouder kan zijn ouderrol niet meer nemen. Het gezin komt in een soort overlevingsstand, zoekt naar een nieuw evenwicht en probeert naar buiten de schijn op te houden dat het goed gaat. 

Minder begrip

In eerste instantie is de omgeving zeer begaan met de persoon met hersenletsel, maar vaak neemt die aandacht in de loop der tijd af, waardoor de persoon en zijn gezin steeds meer op zichzelf worden teruggeworpen. De omgeving begrijpt ze vaak niet goed. ‘Hij/zij ziet er toch goed uit. Hij is toch goed hersteld? Wat klaag je nou. Een beetje vermoeidheid; dat geeft toch niks.’ En meer van dat soort makkelijke opmerkingen.

Bij een aantal mensen met hersenletsel speelt ook nog eens dat zij zelf soms niet in de gaten hebben dat zij zijn veranderd. Gebrek aan ziekte-inzicht, mooi gezegd.

Probleemoplossing

Zoals hierboven al beschreven zijn de gezinsleden er vooral op gericht om een nieuw evenwicht met elkaar te krijgen. Vaak leren zij om dit soort problematiek te verbergen. De partner vangt de steken op die de persoon met het letsel laat vallen. Er worden excuses bedacht. Bepaalde situaties worden vermeden. 

Ieder mens heeft zo zijn manier om met problemen om te gaan. De Utrechtse Copingschaal benoemt een 7-tal copingstrategieën waarmee je bepaalt hoe iemand omgaat met stressvolle gebeurtenissen.

1. Het probleem actief aanpakken; 

Dit zou de beste strategie zijn om met een probleem om te gaan, maar vaak zijn er beperkende omstandigheden. Daarbij speelt het hersenletsel mee; een beschadiging los je niet echt op. Soms is het niet mogelijk de omstandigheden te verbeteren, bijvoorbeeld door beperkt budget.

2. Sociale steun zoeken; 

Het is niet gemakkelijk hulp te vragen, als je je in een afhankelijke positie voelt. Terwijl de omgeving vaak niet weet dat je met een probleem zit en zij juist vaak graag willen helpen.

3. Vermijden en afwachten;

Dit is een soort struisvogelmethode: afwachten en hopen dat het probleem overgaat.

4. Afleiding zoeken;

Deze methode kan soms goed werken als er geen oplossing is. Door andere dingen te doen, helpt het soms niet aan de problemen te denken. 

5. Depressief reageren;

Sommige mensen raken volledig in de put en weten niet hoe zij eruit kunnen komen. Vaak leidt dat tot nog meer afzondering.

6. Emoties en boosheid uiten;

Een andere reactie is van je afbijten: boos naar je omgeving reageren om zo iets af te dwingen.

7. Geruststellende gedachten

Sommige mensen zijn goed in staat zichzelf te sussen door te denken ‘dat het wel goed komt’. 

Isolement

Vaak wordt gekozen voor vermijden en afwachten (misschien wordt het wel weer beter), afleiding zoeken of sussen. Hierdoor kunnen gezinnen gemakkelijk in een isolement raken. Ze durven zelf niet meer naar buiten te treden en ook hun omgeving haakt af. Kinderen kunnen versneld het huis uit willen. Familie keert zich steeds meer van het gezin af, etc.

Brede steun

Hersenletsel is geen individueel probleem. Een goede steunstructuur kan veel gevolgleed voorkomen. Help mensen met het kiezen voor strategieën als: het probleem actief aanpakken en sociale steun zoeken. Daar komen ze verder mee. Op de website wehelpen.nl lees je meer over de dilemma’s rond hulp vragen en hulp aanbieden. De makers van deze site ontwikkelden ook de website bordjevol.nl. BordjeVol helpt in kaart te brengen welke problemen een mantelzorger ervaart (en ook de persoon met hersenletsel) en hoe daarmee om te gaan. Op huppla.nl, ook van WeHelpen, vind je een app, waarin je als netwerk kunt regelen op wie een persoon met hersenletsel en zijn gezin een beroep kan doen en waarvoor. 

Leo Brederveld is directeur bij AXON leertrajecten: een opleidingsinstituut voor professionals die werken met mensen met hersenletsel. Al voor Leo directeur werd, was hij actief met mensen met niet-aangeboren hersenletsel. Hij werkte in een activiteitencentrum, hield zich bezig met de ontwikkeling van woonvormen, dagbesteding en ook begeleid werken. Daarnaast was Leo adviseur van het Nederlands Centrum Hersenletsel en ook een aantal jaar bestuurslid van de patiëntenvereniging Cerebraal (later overgegaan in Hersenletsel.nl). 

Gepubliceerd op: 26-06-2019

Reacties

Reactie toevoegen

Laat hieronder je reactie achter. Het betekent een verplicht veld

Reactie beperkt tot 1000 tekens, nog 1000 over

Deze website maakt gebruik van cookies. Gaat u hiermee akkoord?

Ja, ik ben akkoord