UWV PLATFORM VOOR EN DOOR MENSEN MET EEN ARBEIDSONGESCHIKTHEIDSUITKERING

UWV Perspectief

Man schaamt zich voor zijn uitkering van UWV
Man schaamt zich voor zijn uitkering van UWV
Geld Achtergrond

Uitkering en schaamte

Op de stelling ‘Ik schaam me voor mijn uitkering … of toch niet?’ kwamen veel reacties. Waar komt die schaamte vandaan? En waarom heeft de een er meer last van dan de ander?

keer gelezen
3

Schaamte is een vervelend gevoel. Onlangs vroeg UWV Perspectief of lezers zich schamen dat ze een uitkering krijgen van UWV. De vele reacties zijn een goede reden om eens stil te staan bij deze emotie.

Schaamte kan veel kapot maken

‘Schaamte is het negatieve gevoel dat ontstaat door het afwijken van 'het normale'’, vertelt psychologe en therapeut Els Ydo. Volgens haar is schaamte een normale menselijke emotie. ‘Er zit iets in je waar je niet tevreden mee bent, en waarvan je niet wilt dat anderen het zien of weten. Omdat het niet aansluit bij je eigen idee van hoe het hoort, of van hoe jij je voorstelt dat de buitenwereld hierover denkt.’

Waarschijnlijk ben je opgegroeid met het idee dat je op een dag je eigen boterham gaat verdienen. Dat je werk gaat doen dat je leuk vindt en dat je om die baan heen een leven inricht. ‘Dat is wat praktisch iedereen doet, en dat maakt het de norm’, aldus Els. ‘Door jezelf die norm op te leggen, kun je het idee krijgen dat je tekortschiet door niet te werken.’

Eigenwaarde

En hier kan schaamte ontstaan. Want jij voelt je (soms) al anders omdat je ziek of gehandicapt bent. En dan kun je bovendien ook nog eens niet werken, terwijl voor je gevoel de rest van de wereld dat wel kan. Je wijkt dus nog meer af van het normale. En dat is exact waar schaamte ontstaat. 

In de psychologie wordt vaak gesteld dat schaamte regelmatig samengaat met het gevoel van falen en onzekerheid. Els: ‘Falen gebeurt wanneer je niet voldoet aan verwachtingen. Dit kunnen dus je eigen verwachtingen zijn, maar ook de verwachtingen van de buitenwereld.’

Wellicht ben je erg streng voor jezelf. Misschien is het niet makkelijk om te geloven dat jij ergens echt recht op hebt? Volgens Els heeft schaamte voor een deel te maken met weinig eigenliefde en het feit dat jij jezelf streng veroordeelt. Ook de verwachtingen die jij denkt dat anderen hebben, heb jij misschien wel zelf bedacht volgens deze strenge regels. Dit beeld hoeft niet te kloppen: soms is je omgeving liever en begripvoller voor jou dan jijzelf. 

Oordelen is makkelijk

Toch is een oordeel door de buitenwereld soms snel geveld. ‘Wil je dan wel werken?’ is een vraag die aan een van de schrijvers op UWV Perspectief gesteld werd. De maatschappij kan hard zijn en dat merken de mensen met een arbeidsongeschiktheidsuitkering ook. Buitenstaanders hebben vaak geen weet van de noodzaak van een uitkering en de grote wens om te werken. Maar ook de weg van vallen en opstaan. Daarom kunnen onbekenden soms hard oordelen over het leven van een uitkering. Zo vertelt iemand op UWV Perspectief dat hij soms commentaar krijgt over zijn uitkering. ‘Terwijl ik vroeger met ontzettend veel plezier soms weken van 100 uur draaide. Niet werken is niet een vrijwillige keuze.’ 

'Ik schaam me dat ik niet aan verwachtingen kan voldoen.'

Reacties over schaamte

Zomaar een aantal reacties op UWV Perspectief: ‘Ik schaam me voor het gebrek aan perspectief en toekomstplannen.’ En: ‘Door verlies van inkomen en gezondheid, verlies je ook je eigenwaarde.’ Of: ‘Ik schaam me dat ik niet aan verwachtingen kan voldoen.’ Ook vertelt iemand hoe een arbeidsongeschiktheidsuitkering haar het gevoel geeft van bedelen. Het is moeilijk om dat opeens van een andere kant te bekijken.

Medeleven

Els: ‘Schaamte kan veel kapot maken. Soms kiezen mensen ervoor om thuis te blijven en niet deel te nemen aan sociale activiteiten. Een van de eerste vragen die bij een kennismaking gesteld wordt, is immers: ‘En wat doe jij?’ En zo kan ziekte en uitkering al snel een onderwerp van gesprek worden, terwijl je wellicht liever over hobby’s of de wereldpolitiek wilt praten. Wie je bent, wordt vaak gemeten aan het werk dat je doet.’ 

Je maakt een grote stap als het je lukt om minder hard voor jezelf te zijn. Bedenk hoe jij zou reageren als je zus of goede vriend in jouw positie zou zitten. Hoe zou je over hem of haar denken? En hoe groot is de kans dat zij ook zo naar jou kijken? Gun jezelf diezelfde warme en medelevende gevoelens. 

Er zijn ook een heleboel mensen die zich geen voorstelling kunnen maken van hoe jouw leven er uit ziet. Hun mening is dus op weinig gebaseerd. Er valt een last van je schouders als je je minder druk maakt om wat anderen denken. Gelukkig zijn er ook een aantal mensen die zich totaal niet schamen. Ook op UWV Perspectief: ‘Ik heb niet gevraagd om mijn aandoening.’ En: ‘Het heeft even geduurd, maar ik ben over de schaamte heen gegroeid.’

Tips voor omgaan met schaamte

  • Onbekend maakt onbemind. De praktijk wijst uit dat het helpt als je vertelt waarom je een uitkering hebt. 
  • Jouw mening en gevoel mogen er ook zijn. Ook al zal niet iedereen het met je eens zijn, claim je ruimte. En probeer niet teveel in te vullen wat anderen misschien denken.
  • Samen sta je sterker. Spreek zo nu en dan eens af met anderen in dezelfde situatie. In zo’n omgeving voel je je ongetwijfeld veilig en is het makkelijker om je kwetsbaar op te stellen.

 

Wil je reageren? Laat je reactie hieronder achter. 

Gepubliceerd op: 30-11-2018

Lees meer over

Uitkering Wajong WIA WAO

Reacties

Door harrie Vossen op vrijdag 30 november 2018, 14:12

toen ik op mijn huidige adres kwam wonen. Vroeg een medebewoner of ik ook een aantal vrije dagen had opgenomen. Hierop antwoorde ik dat ik in de arbeidsongeschiktheid liep. Ik had beter kunnen antwoorden dat ik aan het rentenieren was.

Reactie toevoegen

Laat hieronder je reactie achter. Het betekent een verplicht veld

De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.
Reactie beperkt tot 1000 tekens, nog 1000 over

Deze website maakt gebruik van cookies. Gaat u hiermee akkoord?

Ja, ik ben akkoord